Hoofdpijn

Hoofdpijn heeft vele varianten en uitingen, onderstaand vind u een aantal van de meest voorkomende type hoofdpijnen:

  • Spierspanningshoofdpijn
  • Nekgerelateerde hoofdpijn
  • Migraine zonder aura
  • Migraine met aura
  • Clusterhoofdpijn

hoofdpijn_fysio4denbosch

Onderstaand kunt u informatie vinden over de verschillende type hoofdpijnen. Samen met de fysiotherapeut kunt u kijken of uw klachten overeenkomen.

Spierspanningshoofdpijn
Dit is een van de meest voorkomende soorten hoofdpijn in onze maatschappij. Het is een aandoening die zeer nauw gerelateerd is aan stress. Spanningshoofdpijn kent twee belangrijke vormen: – aanvalsgewijze (episodische) spanningshoofdpijn. – chronische spanningshoofdpijn. Bij aanvalsgewijze spanningshoofdpijn komt hoofdpijn af en toe voor, minder dan vijftien dagen per maand maar nog altijd meer dan tien. De aanvallen duren gemiddeld ongeveer een half uur maar er kunnen zich ook aanvallen voordoen waarbij de pijn een paar dagen aanhoudt. Doet de hoofdpijn zich vaker voor, dan spreken we van chronische spanningshoofdpijn.

Symptomen
De algemene kenmerken van spanningshoofdpijn zijn:

  • Een drukkende en knellende pijn in het hoofd.
  • De pijn is constant en neemt niet toe gedurende de aanval.
  • Het voelt alsof er een knellende band om het hoofd zit.
  • De pijn kan zich manifesteren aan beide zijden van het hoofd.
  • De pijn neemt niet toe bij geringe activiteitstoenamen.
  • Geen misselijkheid of braken.
  • Geen overgevoeligheid voor geluid of licht.

Wat precies de pijn veroorzaakt is niet helemaal duidelijk. Een mening is dat een zenuw, de nervus occipitalis major bekneld door een aantal hoge nekspieren. Het gaat hier om een viertal korte nekspieren. Deze zenuw is verbonden aan het gebied van het achterhoofd. Deze zenuw heeft weer vertakkingen met de n. occipitalis minor welke meer naar de zijkanten van het hoofd gaat. Raken deze zenuwen geïrriteerd door een hoge spierspanning dan zullen zij pijnsignalen gaan afgeven. U voelt dit als hoofdpijn.
Een tweede mogelijkheid is dat een aftakking van een ader bekneld raakt door de eerder genoemde korte nekspieren. De voeding naar de spieren wordt slechter en deze spieren verzuren. De neiging tot verkramping van deze nekspieren wordt juist versterkt door de slechte conditie van deze spieren.

Oorzaak
De oorzaken voor spanningshoofdpijn zijn te zoeken zowel op het lichamelijke als op het geestelijke vlak. De volgende aspecten kunnen ten grondslag liggen aan de hoofdpijn;

  • gevoeligheid voor weersveranderingen, plotselinge omslagen in de naaste omgeving van de persoon
  • abnormale orale functie (niet goed functioneren van de mond)
  • trauma aan het hoofd of andere organische afwijkingen

Daarnaast kunnen ook psychologische factoren ten grondslag liggen aan het ontstaan van spanningshoofdpijn. Deze kunnen zijn:

  • angst
  • depressie
  • hysterie
  • relatie problematiek
  • stress
  • gebrek aan ontspanningsmogelijkheden
  • slaapstoornissen en seksuele problematiek

Behandeling van spanningshoofdpijn
De oorzaak van spanningshoofdpijn is complex. De behandeling bestaat uit een combinatie van fysiotherapie, houding en bewegingscorrecties. Ondersteund door puur symptomatische behandelingen (het behandelen van symptomen en niet de oorzaak) kunnen er vicieuze cirkels worden doorbroken. Zo kunnen er langdurige processen van ontspanning en herstel plaatsvinden. Tijdens het herstel komt er ruimte om aandacht te geven aan de factoren die ten grondslag kunnen liggen aan de hoofdpijn.

Cervicogene Hoofdpijn
Cervicogene hoofdpijn wordt gekenmerkt door hoofdpijnklachten komende vanuit de nek. Deze hoofdpijnklachten zijn voornamelijk gelokaliseerd aan één zijde van het hoofd. Vaak gaat deze hoofdpijn gepaard met bewegingsbeperking in de nek en kan druk in de nek de hoofdpijnklachten opwekken. Ook kan er uitstraling in de schouder / arm plaats vinden aan dezelfde zijde. Soms is deze hoofdpijn moeilijk te onderscheiden van andere soorten hoofdpijn bijv.: migraine, spanningshoofdpijn.

Symptomen
Er is een groot verschil tussen cervicogene hoofdpijn die in één keer is ontstaan, bijvoorbeeld na een verdraaiing van de nek of na een ongeval, of die geleidelijk is ontstaan. In de acute variant ontstaat de pijn plotseling en is er een aanwijsbare oorzaak. De pijn is meestal gelijk heftig en kan, afhankelijk van de aard van het letsel, uren tot maanden aanhouden. Bekende voorbeelden zijn een whiplashongeval of een acute stijve nek na een verdraaiing. De pijn kan enkelzijdig of dubbelzijdig zijn en in veel verschillende vormen voorkomen. Meestal is er een duidelijk verband met nekklachten aantoonbaar. Bij de langzame variant ontstaat de hoofdpijn geleidelijk en wordt het vaak langzaam erger. Dat proces kan maanden of zelfs jaren duren. Ook hier zijn de uitingsvormen divers en is ook de nek vaak pijnlijk, al hoeft dat laatste niet altijd het geval te zijn.

Oorzaak
Over het ontstaan van cervicogene hoofdpijn is het nodige geopperd, maar is desondanks nog veel onzeker:

  • (Mirco)traumata
  • Nekbelastende werkhoudingen
  • Nekbelastende slaaphoudingen
  • Stress: algemeen spierspanning verhogend

Behandeling van nek gerelateerde hoofdpijn

  • dry needling
  • fysiotherapie
  • manuele therapie
  • houdingsoefeningen
  • medicatie

Migraine
Migraine is hoofdpijn die in aanvallen komt. Het betreft matig tot heftig bonzende hoofdpijn die vaak gepaard gaat met misselijkheid en erger wordt bij lichamelijke inspanning. De pijn is hevig of bonzend en wordt erger bij inspanning. Meestal bent u ook misselijk, soms moet u zelfs overgeven. Fel licht en hard geluid worden slecht verdragen. Het liefst wilt u gewoon op bed liggen. Misschien ziet u een halfuur tot een uur voor het begin van de migraineaanval schitteringen, flitsen of golvende beelden, of voelt u tintelingen aan één kant van het lichaam. Een migraineaanval kan 4 tot 72 uur duren, maar is meestal binnen één dag over. Sommige mensen hebben slechts af en toe een migraineaanval, anderen hebben er regelmatig last van. Waarom de een zelden een aanval heeft en de ander heel vaak is niet bekend.

Oorzaak
Migraine ontstaat doordat de samenwerking tussen bloedvaten en zenuwbanen in de hersenen tijdelijk verstoord raakt. Aanleg speelt hierbij een rol. Een aanval kan optreden na lang uitslapen of juist te kort slapen, na een nachtdienst of na stress. Meestal is er echter geen duidelijke aanleiding.

Behandeling van migraine
Probeer te achterhalen waardoor de hoofdpijn wordt uitgelokt. De beste manier om daar achter te komen, is het bijhouden van een hoofdpijndagboek. Door dagelijks op te schrijven wanneer de hoofdpijn optreedt, wordt misschien duidelijk waardoor de pijn wordt uitgelokt en wat u er aan kunt doen. Als u denkt dat bepaalde voedingsmiddelen de aanval uitlokken, kunt u deze triggers proberen te vermijden. Vaak blijft de oorzaak echter onduidelijk. Soms helpen ontspanningsoefeningen om het aantal aanvallen te verminderen.

Een belangrijk onderdeel van de behandeling van migraine is het vermijden van triggerfactoren. Migrainepatiënten kunnen baat hebben bij een regelmatig slaap- en eetritme en bij beperking van het gebruik van voedingsmiddelen en dranken met cafeïne. Er worden verder verschillende niet-medicamenteuze behandelingen aanbevolen voor migrainepatiënten zoals manuele therapie, Mensendieck, fysiotherapie, chiropractie, osteopathie, yoga, acupunctuur en ontspanningsoefeningen. Van de meeste van deze methoden is echter niet bewezen dat ze werken.

Wat kunt u doen om een aanval te vermijden?

  • Vermijd triggers
  • Eet regelmatig en vermijd voeding die een aanval opwekt
  • Slaap regelmatig
  • Beweeg regelmatig, vooral rustige activiteiten zoals wandelen, zwemmen of fietsen kunnen u helpen
  • Leer stress te verminderen, bijvoorbeeld door ontspanningsoefeningen

Zodra u een aanval voelt opkomen, kunt u een pijnstiller en eventueel een (zet)pil tegen misselijkheid en overgeven nemen. Voorbeelden van pijnstillers zijn paracetamol, aspirine, diclofenac, naproxen en ibuprofen. Door ervaring leert u welke pijnstiller bij u het beste werkt. Als geen van deze pijnstillers helpt, kunt u uw huisarts om een migrainemedicijn vragen. Dit middel neemt u direct in als u de hoofdpijn voelt opkomen. Heeft u meerdere aanvallen per maand, dan kunt u ervoor kiezen dagelijks medicijnen te gebruiken om het aantal aanvallen te verminderen. Deze middelen zijn alleen op recept verkrijgbaar.

Clusterhoofdpijn
Dit type hoofdpijn komt in Nederland relatief weinig voor. Er zijn twee vormen clusterhoofdpijn, de chronische en de niet chronische vorm. Het is een soort hoofdpijn die zich uitstrekt over een langere periode. Dit is een aparte vorm van hoofdpijn omdat de meeste soorten hoofdpijn vaak in een korte periode hevig aanwezig zijn en dan wegtrekken na rust of behandeling.

Clusterhoofdpijn komt voor in clusters, dit wil zeggen dat de pijn gedurende een bepaalde periode (cluster) actief is. Deze periode bestaat uit aanvallen die elkaar in een bepaald ritme opvolgen. De tussentijdse perioden is de patiënt vrij van hoofdpijn. De duur van een cluster is zeer uiteenlopend, van acht dagen tot een half jaar. De aanvallen binnen een cluster kunnen verschillen van een kwartier tot drie uur. De meeste patiënten hebben twee clusters per jaar. De heftigheid van de aanvallen kan binnen een cluster oplopen. De aanvallen vinden bij de meeste patiënten op gezette tijden plaats. Dit kan bijvoorbeeld tijdens de slaap zijn of juist bij een bepaalde activiteit. Het verschil tussen de chronische vorm van clusterhoofdpijn en de niet chronische vorm is dat bij de chronische vorm de clusters elkaar in een sneller tempo opvolgen en dat de tussentijdse periodes worden opgevuld met een zeurende vorm van pijn wat bij de niet chronische niet het geval is.

Symptomen
Clusterhoofdpijn gaat vaak gepaard met:

  • Een steekachtig felle pijn in het hoofd en nekregio
  • Een rood en tranend oog
  • Neusverstopping
  • Ernstige zweetaanvallen van gezicht en hoofd
  • Een toenemende druk en opzwelling van het ooglid
  • De drang om te bewegen
    De pijn die hiermee gepaard gaat is meestal maar aan één kant van het gezicht duidelijk aanwezig. De pijn kan in de loop van een aanval ook naar de andere zijde van het gezicht uitstralen.

Oorzaak
Uit onderzoek lijkt dat gevoeligheid voor clusterhoofdpijn erfelijk te zijn, zo is het mogelijk dat de bloed toevoer of afvoer is verstoord. De ware oorzaak voor het ontstaan van deze vorm van hoofdpijn is niet bekend. Er zijn vele onderzoeken gedaan naar de invloed van medicijnen, eten, stress en nog vele andere mogelijke oorzaken. Maar geen van de onderzoeken heeft geleid tot een duidelijke oorzaak. Het enige waar wel een kleine oorzaak in is te vinden zijn alcoholhoudende dranken, vermoeidheid, medicijnen die bloedvatverwijdend werken (antibiotica) en kou of wind. Deze kunnen een aanleiding geven tot een aanval of een bestaande aanval verergeren.

Behandeling van clusterhoofdpijn
Clusterhoofdpijn is over het algemeen moeilijk te behandelen. De fysiotherapeut kan door middel van mobiliserende technieken ruimte proberen te maken voor zenuwen en bloedvaten. Door middel van houding en bewegingscorrecties kan de fysiotherapeut ervoor zorgen dat de klachten minderen. Om aanvallen te voorkomen, kunnen preventie middelen worden genomen. Men slikt het middel wanneer vermoedt wordt, of zelf met zekerheid kan aangeven, wanneer de aanvalsperiode weer begint.